Adımla Aramada Eski Haber Çıkıyor: Unutulma Hakkıyla Sonucu Kaldırtabilir miyim?

Arama sonucunun kaldırılması haberin internetten silinmesi anlamına gelir mi?

Bir haberin kendi internet sitesinde yayımlanması ile arama motorunun o sayfayı adınızla ilişkilendirerek listelemesi farklı işlemlerdir. İndeksten çıkarma talebi, belirli bağlantının ad ve soyadı üzerinden yapılan aramada gösterilmemesine yönelir. Kaynak sayfanın bütünüyle ortadan kaldırılmasını, gazete arşivinin silinmesini veya başka arama motorlarında aynı sonucun kaldırılmasını kendiliğinden sağlamaz.

Bu nedenle başvuruya başlamadan önce beklenen sonucu belirlemek gerekir. Sorun, yıllar önceki olayın adınız yazıldığında ilk sırada görünmesi ise arama motoruna yöneltilecek talep somutlaşabilir. Sayfanın içeriğinin yanlış olduğu veya yayının başlı başına hukuka aykırı olduğu düşünülüyorsa yayıncıya yönelik düzeltme, kaldırma veya farklı hukuki başvurular ayrıca değerlendirilir. Aynı metne verilen yeni adresleri, arşiv kopyalarını ve farklı yayıncıları tek bir bağlantı gibi ele almak dosyanın kapsamını belirsizleştirir.

Unutulma hakkının Türkiye’deki hukuki dayanağı nedir?

Kişisel Verileri Koruma Kurulunun 23 Haziran 2020 tarihli, 2020/481 sayılı kararı; ad ve soyadıyla aramalardaki indeksten çıkarma taleplerini kişisel verilerin korunması çerçevesinde ele alır. Kararda arama motorlarının bu faaliyet bakımından veri sorumlusu olduğu kabul edilmiştir. Başvurunun muhatabı yalnızca haber sitesinin editörü değildir; arama motorunun işlettiği sonuç listesi ayrıca incelenebilir.

Kararın dayandığı çerçevede Anayasa’nın 20. maddesi ile 6698 sayılı Kanun’un 4, 7 ve 11. maddeleri bulunur. Verinin doğru ve gerektiğinde güncel olması, amaçla bağlantısı, gerekli süreden fazla tutulmaması ve silme istemi birlikte değerlendirilir. Bunun pratik karşılığı, geçmişte doğru olan bir bilginin bugünkü görünürlüğünün de gerekçelendirilmesidir. Her eski haberin yasak olduğu sonucu çıkmaz. Talep, kişisel haklarla toplumun bilgi edinme menfaati arasında somut bir dengeleme yapılmasını gerektirir.

Haberin üzerinden kaç yıl geçmesi gerekir?

Bütün haberler için uygulanabilecek sabit bir bekleme süresi yoktur. Kurulun yayımladığı değerlendirme ölçütleri; kişinin kamusal rolünü, haberin güncelliğini, doğruluğunu, özel yaşamla veya meslekle ilişkisini, hassas bilgiler içerip içermediğini ve yayın sırasındaki çocukluk durumunu dikkate alır. Geçen zaman önemlidir; fakat tek başına otomatik kaldırma hakkı oluşturmaz.

Dosyada yalnızca yayın tarihi yerine olayın sonrasını da anlatmak yararlıdır. Haber edilen süreç kapanmış mı, sonraki gelişme ilk metne eklenmiş mi, kişi bugün benzer bir kamusal görev yürütüyor mu? Bu sorulara kısa ve belgeli cevap verilmelidir. Örneğin bir işle ilgili güncel mesleki tartışma ile kişinin eski özel yaşamına ilişkin ayrıntı aynı ağırlıkta görülmeyebilir. Başvuruyu güçlendirmek için güncelliğin neden azaldığını açıklamak, yalnızca haberin rahatsızlık verdiğini söylemekten daha işlevseldir.

Bilgi yanlışsa veya isim benzerliği varsa nasıl açıklama yapılmalı?

Gerçeğe aykırılık iddiası varsa yanlış kısmı açıkça gösterin. Haber başlığının tamamını tartışmak yerine hangi cümlenin hangi belgeyle çeliştiğini açıklayın. Sonradan verilen bir karar, düzeltme metni veya resmî kayıt mevcutsa yalnızca ilgili sayfaları eklemek dosyayı okunabilir tutar. Bir yorumdan hoşlanmamak ile maddi olgunun yanlış aktarılması aynı gerekçe değildir.

İsim benzerliğinde de adınızın sonuçta görünmesi, haberin sizinle ilgili olduğunu kanıtlamaz. Haberdeki kişi ile sizin aranızdaki ayrımı, gerekli olduğu ölçüde yaş, meslek veya olay bağlantısı üzerinden açıklayabilirsiniz. Başkasına ait bilgileri toplayıp yaymak yerine hatalı eşleştirmenin nasıl oluştuğunu anlatın. İçeriğin hakaret veya suç teşkil ettiği iddiası ise ayrıca hukuki değerlendirme gerektirir; Kurulun ölçütleri bu nitelikteki uyuşmazlıklarda yargı yolunun uygunluğuna dikkat çeker. Her ihtilafın yalnızca KVKK başvurusuyla çözüleceği varsayılmamalıdır.

Başvuru öncesinde arama sonuçları nasıl belgelenmeli?

Önce küçük bir bağlantı listesi hazırlayın. Her satıra arama motorunun adını, kullanılan ad ve soyadı sorgusunu, sonuç başlığını, kaynak sayfanın tam adresini ve görüntüleme tarihini yazın. Kaynak sayfanın adresi ile arama sonuçları sayfasının adresini ayrı tutun. Sadece ekran görüntüsündeki kısaltılmış bağlantı, hangi içeriğin inceleneceğini göstermeyebilir.

Ekran görüntüsü aldığınızda sorgu ve sonuç arasındaki ilişki anlaşılmalıdır. Başlık, kısa açıklama ve tarih görünürken ilgisiz kişilere ait sonuçları mümkün olduğunca dışarıda bırakın. Haber sonradan değişmişse ilk kaydın ve yeni görünümün tarihlerini koruyun. Dosya adlarında bağlantı sıra numarası kullanmak, eklerle talep listesini eşleştirmeyi kolaylaştırır. Çok sayıda sonuç varsa hepsini tek görsele sıkıştırmak yerine ayrı kayıt oluşturun. Bu hazırlık, ileride hangi bağlantı hakkında olumlu veya olumsuz cevap verildiğini anlamanızı da sağlar.

Arama motoruna yapılacak başvuruda neler istenmeli?

2020/481 sayılı karar uyarınca önce ilgili arama motoruna başvurulur. Arama motoru, başvurunun biçimini ve istenecek bilgi ile belgeleri belirleyebilir. Resmî başvuru kanalına kendi sitesinden ulaşın; aracı sitenin ücret istemesi başvurunun zorunlu unsuru değildir. Formun yalnızca teknik hata bildirimine mi, kişisel veri ve unutulma hakkı talebine mi ayrıldığını kontrol edin.

Metinde ilgili kişi olduğunuzu, hangi ad ve soyadı sorgularını kullandığınızı ve hangi bağlantıların indeksten çıkarılmasını istediğinizi belirtin. Her bağlantının altına kısa bir gerekçe ekleyin. Güncellik, yanlışlık, özel yaşam veya olay sırasındaki yaş gibi başlıkları somut olaya bağlayın. Sonuç olarak belirli URL’lerin adınızla yapılan aramalardan çıkarılmasını ve gerekçeli cevap verilmesini isteyin. Gönderim ekranını, başvuru numarasını ve teyit e-postasını saklayın. Yalnızca formu doldurmuş olmakla iletilmiş başvuruyu belgelemek arasındaki fark, süre hesabında önem kazanır.

Kimlik ve destekleyici belgeler paylaşılırken nelere dikkat edilmeli?

Arama motorunun başvuran kişinin kimliğini ve içerikle bağlantısını değerlendirmek için bilgi istemesi mümkündür. Ancak başvuruyu desteklemek amacıyla bütün özel hayat arşivinizi göndermeniz gerekmez. İstenen belgenin kapsamını, yükleme kanalını ve açıklanan kullanım amacını inceleyin. Formun zorunlu alanları ile ihtiyari ekleri ayırın; gereksiz üçüncü kişi verilerini kapatın.

Ekleri kısa bir dizinle düzenlemek yararlıdır. Örneğin ilk ek arama görüntüsü, ikinci ek haberin ilgili bölümü, üçüncü ek sonraki gelişmeyi gösteren belge olabilir. Sağlık, aile veya ceza dosyası bilgisi içeren belgelerde bağlantı talebiyle ilgisi olmayan ayrıntıları paylaşmamak için özen gösterin. Bir temsilci başvuruyorsa yetki ilişkisi de açıklanmalıdır. Belgelerin aslını koruyup gönderilen kopyayı ayrıca saklamak, ileride neyin hangi tarihte iletildiğini tartışmasız biçimde göstermenize yardımcı olur.

Arama motorunun cevabı ve Kurula şikâyet için hangi süreler geçerlidir?

6698 sayılı Kanun’un 13. maddesine göre veri sorumlusu talebi niteliğine göre en kısa sürede, en geç otuz gün içinde sonuçlandırmalıdır. Kurula şikâyette 14. maddedeki süreler ve 24 Ocak 2019 tarihli, 2019/9 sayılı karar birlikte dikkate alınmalıdır. Arama motorunun kendi iş akışında daha uzun inceleme süresi bildirmesi, kanuni şikâyet takvimini gözden çıkarmak için yeterli değildir.

Süreleri kayıt altına almak için başvurunun iletimini gösteren belgeyle cevabı öğrenme kaydını birlikte saklayın. Erken cevapta bütün durumlarda altmış gün beklenebileceği düşüncesi hak kaybına yol açabilir. Geç cevap ise yeni bir otuz günlük süre verdiği varsayımıyla ele alınmamalıdır.

• İlk otuz gün içinde ret veya yetersiz cevap verilirse, cevabın öğrenilmesinden itibaren otuz günlük şikâyet süresi izlenir.
• Hiç cevap verilmezse, otuz günlük cevap süresi geçtikten sonra ve ilk başvurudan itibaren altmış gün içinde Kurula şikâyet edilebilir.
• Otuz günden sonra cevap verilirse, geç cevabı beklemek zorunlu değildir; şikâyet ilk başvurudan itibaren altmış gün içinde yapılmalıdır.

Kurula şikâyet dosyası nasıl kurulmalı?

Şikâyette ön başvuruyu görünür kılın. Arama motoruna gönderilen metin, teslim kaydı, varsa cevap, bağlantı listesi ve temel dayanak belgeleri birlikte sunulmalıdır. Hangi talebin neden karşılanmadığını ayrı ayrı belirtin. Arama motoru bir bağlantıyı kaldırıp diğerini reddetmişse bütün başvurunun cevapsız kaldığını yazmak dosyanın gerçek durumunu bozacaktır.

Gerekçe, ilk talebin kopyasından ibaret olmamalıdır. Cevapta kamu yararı veya mesleki güncellik ileri sürülmüşse buna ilişkin somut itirazı açıklayın. Yeni belge varsa neyi gösterdiğini belirtin. Kurulun görevi çerçevesinde bir değerlendirme istenmesiyle kişisel tazminat talebi farklıdır; KVKK şikâyeti doğrudan tazminat ödeme kararı elde edilen bir süreç olarak sunulmamalıdır. Başvurunun sonucu hakkında peşinen kesinlik kurulamaz. Her bağlantı, içeriği ve güncel bağlamı üzerinden değerlendirilir.

Başvuru dosyasında hangi hatalar değerlendirmeyi güçleştirir?

Yalnızca ana sayfa adresini yazmak, çok sayıda farklı haberi aynı gerekçeyle sıralamak veya başka kişi hakkındaki sonucu kendinize aitmiş gibi sunmak incelemeyi güçleştirir. Bağlantıyı numaralandırıp her biri için tek cümlelik sorun açıklaması hazırlayın. Haber birden fazla sayfaya bölünmüşse hangi bölümde kişisel verinizin yer aldığını belirtin. Aynı başvuruyu kısa aralıklarla tekrar göndermek yerine ilk başvuru numarasıyla takip etmek, kayıtların eşleştirilmesini kolaylaştırabilir.

Cevabı değerlendirirken yalnızca kabul veya ret sözcüğüne bakmayın. Yanlış bağlantının incelendiği, bir ekin açılmadığı veya talebin farklı bir hukuki nedenle değerlendirildiği anlaşılabilir. Bu durumda eksikliği somutlaştırın; fakat açıklama yazışmalarının kanuni şikâyet süresini kendiliğinden yenilediğini düşünmeyin. Takip dosyanızda ana talebi, sonraki açıklamayı ve cevabı ayrı tarihli belgeler olarak tutun.

Olumlu cevap geldikten sonra uygulama nasıl kontrol edilir?

Cevap yazısında hangi bağlantıların ve hangi isim sorgularının kapsandığını okuyun. Belirli bir URL hakkında verilen olumlu cevap, aynı haberin bütün kopyaları için sonuç doğurduğu anlamına gelmez. İlk hazırladığınız listeyi kullanarak her satırın durumunu güncelleyin. Yeni tarihli ekran görüntülerini eski kayıtların üzerine yazmayın; değişimin izlenebilmesi için ayrı tutun.

Kontrolde kaynak haber hâlâ açılabiliyorsa bunu tek başına işlemin yapılmadığına kanıt saymayın. İndeksten çıkarma ile kaynaktan kaldırma arasındaki ayrım burada belirleyicidir. Yeni bir bağlantı ortaya çıkarsa bunun eski talepte bulunup bulunmadığını inceleyin. Aynı içeriğin yeni adresini mevcut dosyaya bildirmek veya yeni talep hazırlamak gerekebilir. Sonuç listelerini kontrol etme biçiminizi de kaydedin; kullandığınız sorgunun değişmesi karşılaştırmayı güçleştirir.

Varsayımsal bir eski haber başvurusu nasıl değerlendirilebilir?

Tamamen varsayımsal olarak, kamusal görev üstlenmeyen bir kişinin yıllar önce adının geçtiği bir olay haberini düşünelim. Sonradan ortaya çıkan resmî gelişme habere eklenmemiş, kişi adını aradığında eski başlıkla karşılaşmaktadır. Kişi başvuruda olayın tarihini, haberin adresini, sonraki gelişmeyi ve mevcut sonuç görünümünü ayrı eklerle sunar.

Bu dosyada güçlü yaklaşım, yalnızca itibarının zarar gördüğünü söylemek yerine arama sonucunun bugünkü eksik izlenimi nasıl oluşturduğunu açıklamaktır. Karşılaştırma için aynı kişinin güncel kamusal görevine ilişkin ve kamu denetimini ilgilendiren bir haber düşünülürse dengeleme farklı sonuç verebilir. İlk örnekte dahi otomatik kabul garantisi yoktur. Haber tarihi, olayın niteliği, kişinin bugünkü rolü ve kamunun bilgiye erişimdeki menfaati birlikte tartılır. Örnek, gerçek bir kişi veya verilmiş karar anlatımı değildir.