Trafik Kazasında Bana Yanlış Kusur Verildi: Tutanağa ve Orana Nasıl İtiraz Ederim?

Önce hangi tutanağa ve hangi karara itiraz edildiğini belirleyin

Trafik kazasından sonra bana yanlış kusur verildi denildiğinde birden fazla belge kastediliyor olabilir. Sürücülerin kendi aralarında düzenlediği maddi hasarlı kaza tutanağı, kolluk tutanağı, sigorta şirketinin kusur değerlendirmesi ve hasarın bedeline ilişkin eksper raporu aynı işlem değildir. Başvuru hazırlığı, tartışılan belgenin ve verilen kararın belirlenmesiyle başlamalıdır.

Bu rehber, tarafların düzenlediği maddi hasarlı kaza tespit tutanağı üzerinden yürüyen sigorta değerlendirmesine odaklanır. Yaralanmalı veya ölümlü olay, kolluk tarafından düzenlenen belge ya da trafik para cezası için aynı beş günlük yol doğrudan uygulanmaz. Olayın türü değiştiğinde doğru muhatap ve usul ayrıca belirlenmelidir.

Öncelikle tutanağın sureti, kusur sonucu, sonuç bildirimi ve sigorta dosyası numarası alınabilir. Uygulamada görülen oranla şirket yazısındaki bilgi farklıysa bu fark açıklanmalıdır. Hasar bedeli düşük bulunduğu için yapılan itirazla kazanın oluşumuna ilişkin itiraz ayrı hazırlanır. Birindeki değişiklik diğer bütün konuların kendiliğinden çözüldüğünü göstermez.

Tutanağın içeriği ile kusur sonucu neden aynı değildir?

Sürücülerin tuttuğu form, olayın anlatımı ve değerlendirmeye esas bilgileri içerir. Çarpışmanın yeri, araçların yönleri, sürücü açıklamaları ve fotoğraflar bu dosyanın parçalarıdır. Formda bir aracın belirli noktada çizilmesiyle sonradan ona verilen hukuki sorumluluk oranı aynı şey değildir. Hangi olgunun yanlış aktarıldığı açıkça gösterilmelidir.

İtirazın konusu, sürücünün kendi yazdığı açıklamadaki hata olabilir; bazen de açıklama doğru olduğu hâlde görüntüler eksik değerlendirilmiştir. Bu iki durum için aynı metni kullanmak uygun değildir. Yanlış çizim iddiasında gerçek yol geometrisiyle kayıt karşılaştırılır. Eksik delil iddiasında ise sonradan elde edilen belgenin hangi noktayı değiştirdiği açıklanır.

Tutanak imzalandıktan sonra tek taraflı olarak metin üzerinde değişiklik yapmak çözüm değildir. Orijinal kayıt korunmalı, farklı açıklama ve ek delil ayrı sunulmalıdır. Olayı yeniden canlandırmak için gerçekte olmayan fotoğraf veya çizim üretilemez. Açıklayıcı bir kroki hazırlanacaksa bunun kaza anının kaydı olmadığı, sonradan hazırlanmış anlatım olduğu belli olmalıdır.

Kusuru kim değerlendirir, SBM'nin görevi nedir?

SBM'nin süreç açıklamasında değerlendirme önce sigorta şirketlerince yapılır. Şirketler aynı oranda anlaşırsa mutabakat sonucu oluşur; anlaşamazlarsa ilgili kusur değerlendirme komisyonu devreye girer. SBM ise kayıtların aktarıldığı ve sorgulandığı altyapıyı sağlar. Bu nedenle ekranda sonuç görünmesi, bütün dosyalarda aynı kişinin veya aynı kurulun karar verdiği anlamına gelmez.

Başvuruda sonucun şirketler arası mutabakat mı, komisyon incelemesi mi olduğu sorulabilir. Hangi aşamada bulunulduğu, itirazın kime yöneltileceğini etkiler. Şirketlerden biri farklı değerlendirme yapmışsa bunun henüz sonuçlanmış karar mı yoksa süren inceleme mi olduğu görülmelidir. İlk değerlendirme ekranının görüntüsüyle sonucun bildirildiği kayıt birbirine karıştırılmamalıdır.

Kusur değerlendirme komisyonuyla Sigorta Tahkim Komisyonu da farklı mekanizmalardır. İlki bu tutanak sistemindeki sorumluluk değerlendirmesinde görev alır. Tahkimde ise ilgili koşulları taşıyan sigorta uyuşmazlığı incelenir. Her kuruma aynı başvuruyu göndermek yerine hangi kararın hangi nedenle tartışıldığı belirlenirse dosyanın yanlış aşamada ele alınması önlenebilir.

Şirketler mutabık kaldıysa beş iş günü ne zaman başlar?

SBM'nin yayımladığı 2017/18 sayılı Genelge metnine göre şirketlerin mutabakatla belirlediği sorumluluk oranları bildirildikten itibaren beş iş günü içinde, bir defaya mahsus yeniden değerlendirme istenebilir. Talep sigorta şirketlerine yöneltilir ve değerlendirmeye etki edebilecek ilave bilgi veya belge sunulmalıdır. Başlangıç, kural olarak kazanın gerçekleştiği gün değildir.

Bildirim e-posta veya telefon bilgileri üzerinden yapılmış olabilir. Sonucun hangi tarihte ve ne içerikle iletildiğine ilişkin kayıt korunmalıdır. Uygulamaya daha sonra bakılmış olması tek başına bildirimin o gün yapıldığını göstermez. Süre hesabı yapılırken bildirimin gerçek kaydı ve hangi kararın bildirildiği görülür; tahmini tarihle hareket edilmez.

Başvuru yalnızca kusuru kabul etmiyorum cümlesiyle bırakılmamalıdır. Yeni kamera kaydı, eksik fotoğraf veya kararın dayandığı anlatımı etkileyen başka bilgi açıklanır. Aynı belgeleri hiçbir yeni açıklama yapmadan tekrar göndermekle değerlendirmeyi değiştirebilecek yeni unsuru göstermek farklıdır. Başvurunun bir kez kullanılabilmesi nedeniyle dosyanın düzeni ve eklerinin bütünlüğü önem taşır.

İki aracın trafik sigortacısı aynı şirketse yol değişir

Kazaya karışan iki aracın trafik poliçesi aynı sigortacıdaysa özel usul vardır. Şirketin kusur değerlendirmesinin taraflara iletilmesinden itibaren beş iş günü içinde, bir defaya mahsus SBM Tutanak Değerlendirme Komisyonuna itiraz edilebilir. SBM, bunun için Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama ve İtiraz hizmetini gösterir; farklı şirketler arasındaki mutabakat yoluyla aynı şey değildir.

Burada bakılacak bilgi aracın kaskosunun hangi şirkette olduğu değildir. Trafik poliçelerinin sigortacısı kontrol edilmelidir. Bir araçta kasko ve trafik farklı kuruluşlarda olabilir; yalnızca hasar dosyasını açan şirkete bakmak yanlış sonuca götürebilir. Poliçe bilgileri ve sistemde görünen kaza kaydı eşleştirilerek doğru başvuru kanalı belirlenir.

Elektronik başvurunun tamamlandığını gösteren numara veya kayıt saklanmalıdır. Ekranda taslak bırakılmış işlemle gönderilmiş itiraz aynı değildir. Ek dosyalar açılabilir ve okunabilir olmalıdır. Teknik sorun yaşanırsa bunun zamanı ve içeriği kaydedilebilir; fakat sırf ekran görüntüsü alındığı için bütün usul sorunlarının kendiliğinden çözüldüğü varsayılmadan ilgili kurumla durum netleştirilmelidir.

Sonucu değiştirebilecek ek delil nasıl seçilir?

İyi bir itiraz, kazanın oluşumu hakkındaki tartışmalı soruya cevap veren delili öne çıkarır. Araçların hangi şeritte olduğu, dönüşün nereden başladığı, görüşü engelleyen unsur veya trafik işaretinin konumu bu sorulardan olabilir. Her fotoğrafın aynı şeyi gösterdiği varsayılmaz; belgenin hangi olguyla ilişkili olduğu açıklanmalıdır.

Kamera görüntüsünün yalnızca çarpışma anını değil öncesindeki hareketi de kapsaması önemli olabilir. Kaydın hangi kameradan ve hangi zaman aralığından alındığı belirtilir. Video kesilip sunulacaksa orijinal dosya korunur; yanıltıcı seçki yapılmaz. Başkasının özel alanına veya sistemine izinsiz erişmek yerine gerekli kayıtların hukuka uygun temini değerlendirilmelidir.

Tanık bilgisi varsa kişinin olayı hangi noktadan gördüğü açıklanabilir. Kazadan sonra çevreden duyduğunu aktaran kişiyle olayı doğrudan gören kişinin bilgisi aynı değildir. Tutanaktaki bir çelişkiyi açıklamak için sonradan kesinliği olmayan ayrıntıları eklemekten kaçınılmalıdır. Bilinenler, hatırlanmayanlar ve teknik inceleme gerektiren sorular dürüst biçimde ayrılmalıdır.

Çarpışma noktası ve kroki birlikte nasıl okunur?

Aracın hasar alan bölümü kazanın oluşumuna ilişkin bilgi sağlayabilir; fakat tek bir darbe yerinden her olay için kesin kusur oranı çıkarılamaz. Yolun yapısı, araç hareketleri ve temasın sırası birlikte incelenir. Sadece arkadan vurdum veya yandan çarptı gibi kısa ifadeler olayın bütün ayrıntılarını açıklamayabilir.

Krokide yol çizgisi, kavşak kolları ve araç yönleri anlaşılır olmalıdır. Gerçek yolun eğimi veya görüş düzeni önemliyse bunu gösteren tarihli kayıtlar açıklanabilir. Olay yerindeki işaretin sonradan değişmiş olabileceği unutulmamalıdır. Bugün çekilen fotoğrafın kaza günündeki bütün koşulları aynı gösterdiği varsayılmamalıdır.

İtirazda çizimdeki araç konumuyla fotoğraftaki yol unsurunun neden uyuşmadığı somut olarak anlatılabilir. Teknik hız veya fren mesafesi hesabı gerekiyorsa bu hesap tahminle doldurulmamalıdır. Uzmanlık gerektiren konunun hangi veriyle incelenebileceği gösterilir. Hedef, karşı sürücüyü suçlayan uzun bir anlatım yerine olayın denetlenebilir biçimde açıklanmasıdır.

Maddi kayıt hatası ile kusur tartışmasını ayırın

Plaka, poliçe veya araç eşleşmesi yanlış girilmiş olabilir. Böyle bir kayıt sorunu ile doğru olgular üzerinden yapılan kusur değerlendirmesine katılmamak aynı talep değildir. Hangi alanın hatalı olduğu ve doğru bilgiyi gösteren belge belirlenmelidir. Sadece hasar sorgusundaki tutarın yanlışlığı da bu kazanın kusur oranının yanlış olduğunu kendiliğinden kanıtlamaz.

Genelge, eksik veya hatalı bilgi girişine bağlı maddi hataların düzeltilmesini ayrıca ele alır. Bu nedenle başvuru, sırf ekrandaki her uyuşmazlığa itiraz başlığı verilerek hazırlanmaz. Şirketin sistemine doğru belgenin ulaşıp ulaşmadığı sorulur. Yanlış dosyaya eklenmiş fotoğraf veya başka kazanın bilgisi varsa bunların ilişkisi açıkça gösterilir.

Kurumlar arasında yönlendirme olduğunda önceki yazışmalar saklanmalı ve talebin hangi kayıt için yapıldığı tekrar belirtilmelidir. Mevcut belgeler değiştirilmeden yeni açıklama eklenebilir. Düzeltilmiş kayıt alındığında eski kararın da buna göre yeniden değerlendirildiği varsayılmamalıdır. Veri düzeltmesiyle sorumluluk sonucundaki değişiklik ayrı ayrı takip edilmelidir.

Beş iş günü geçtiyse veya komisyon sonucu değişmediyse

SBM açıklaması, mutabakatla belirlenen orana ilişkin kısa başvuru yolunun kullanılmaması veya uyuşmazlığın devam etmesi hâlinde sigorta tahkimi ya da özel hukuk yollarının değerlendirilebileceğini belirtir. Bu, beş iş günü geçince bütün tazminat haklarının kendiliğinden ortadan kalktığı anlamına gelmez. Diğer süre ve başvuru koşulları ayrıca görülmelidir.

Dosya kusur değerlendirme komisyonunca sonuçlandırılmışsa SBM'nin açıkladığı mahkeme yolu ile şirketler arası mutabakata yönelik yeniden değerlendirme birbirinden ayrılmalıdır. Her komisyon kararına aynı elektronik ekrandan sınırsız itiraz edilebileceği söylenmemelidir. Tazminat talebinin niteliği, muhatabı ve önceki işlemler değerlendirilerek uygun yol seçilir.

Bir mahkeme veya tahkim başvurusu düşünülürken yalnızca oranı değiştirme isteği değil, bunun hangi somut uyuşmazlıkla ilişkili olduğu açıklanmalıdır. Hasar ödemesi, poliçe kapsamı veya başka bir talep mevcut olabilir. Başvuru yolunun şartları incelenmeden yalnızca internetten alınmış dilekçenin başlığını değiştirmek, görev ve usul sorunlarını çözmez.

Uygulanabilir itiraz dosyası nasıl düzenlenir?

Dosyanın ilk bölümüne kaza tarihi, tutanak numarası, ilgili trafik sigortacıları, sonucun türü ve bildirim tarihi yazılabilir. Ardından mevcut kararın hangi noktada tartışıldığı açıklanır. Her ek delilin dosyada daha önce bulunup bulunmadığı belirtilir. Birden çok kazası olan kişinin fotoğraf ve raporlarının aynı dosyada karışmaması özellikle önemlidir.

İkinci bölümde tutanağın bütünü, mevcut fotoğraflar, yeni kayıtlar ve kısa açıklamalar sıralanabilir. Okunaksız imza sayfası veya küçük ekran görüntüsü yerine okunabilir suret kullanılır. Ekler numaralandırılarak hangi açıklamanın hangi belgeye dayandığı gösterilir. Aynı videonun farklı kesitlerini birbirinden bağımsız kaynak gibi sunmak yerine bağlantısı açıklanmalıdır.

Son bölümde istenen işlem ve başvuru kanalı belirlenir. Başvuru gönderildikten sonra ulaşma kaydı ve sonuç cevabı saklanır. Sigorta şirketi ek bilgi isterse bunun hangi konuyu tamamladığı görülür. Araç onarılmışsa onarım öncesi görüntüler ve ilgili teknik kayıtlar da korunur; sonradan kaybolan delilin sadece anlatımla her durumda tamamlanabileceği varsayılmaz.

Tamamen varsayımsal örnek: Eksik görüntüyle belirlenen oran

Tamamen varsayımsal bir olayda iki otomobil kavşakta çarpışsın ve şirketler tutanakla birkaç fotoğraf üzerinden aynı kusur sonucuna varsın. Sonuç bildirildikten sonra sürücülerden biri, çevredeki işletmenin olay öncesini gösteren kaydını elde etsin. Bu durumda kaydın gerçekten aynı kaza ve zamanla ilişkili olduğu önce doğrulanmalıdır.

Yeni görüntüde tartışmalı araç hareketinin görülmesi, değerlendirmeye etkisinin açıklanmasını gerektirir. İtirazda görüntüye nereden bakılması gerektiği, tutanaktaki hangi anlatımı etkilediği ve dosyada daha önce neden bulunmadığı gösterilebilir. Beş iş günlük yolun başlangıcı bakımından da kaza tarihi yerine bildirim kaydı dikkate alınır; uygun muhataba başvurulur.

İki aracın trafik sigortacısı aynıysa başvuru kanalı özel usule göre değerlendirilir. Görüntünün bulunması otomatik olarak belirli bir kusur oranı veya ödeme garantisi değildir. Diğer deliller ve trafik koşulları birlikte incelenir. Örnek, itirazın neden yalnızca mevcut sonuca katılmadığını söylemekten daha fazlasını içermesi gerektiğini gösterir.

Sık sorulan sorular

Beş iş günü kazadan mı başlar? Mutabakat sonucu için ilgili sorumluluk oranının bildirim kaydı önemlidir. Kazanın tarihi ile sonucun iletildiği tarih aynı olmak zorunda değildir.

Her itiraz doğrudan SBM'ye mi yapılır? Hayır. Şirketler arası mutabakat ile iki aracın trafik sigortacısının aynı olduğu durumun yolları ayrılmalıdır. Sonucu veren aşama kontrol edilir.

Kusura itiraz etmek hasar bedeline itirazla aynı mı? Kazanın sorumluluğu ve aracın zarar tutarı farklı incelemelerdir. İkisi tartışmalıysa her başlık kendi dayanaklarıyla açıklanmalıdır.

Yeni video kesin sonucu değiştirir mi? Görüntünün olayla bağlantısı, neyi gösterdiği ve diğer delillerle uyumu incelenir. Tek belge her olay için önceden belirlenmiş sonuç sağlamaz.